कोल्हापूर जिल्ह्यातील नंदणी गावात ‘बॉयकॉट जिओ’ चळवळ उभारली गेली आहे, हे महादेवी नावाच्या हत्तीच्या स्थलांतरामुळे घडलेले आहे. महादेवी, जी नंदणी गावातील जैन मठात ३३ वर्षांपासून वास्तव्य करत होती, तिला अलीकडेच गुजरातमधील जामनगर येथील रिलायन्स फाऊंडेशनच्या वानर संवर्धन केंद्रात हलवण्यात आले.
‘बॉयकॉट जिओ’ चळवळीचा आरंभ:
नंदणी ग्रामस्थांनी व शिवरोल तालुक्यातील नागरिकांनी या स्थलांतराला विरोध दर्शवत जिओची जागा अन्य कंपन्यांच्या सिमकार्डवर पोर्ट करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी फक्त जिओ नव्हे तर इतर अंबानींसंबंधी उत्पादनांचा सुद्धा बहिष्कार करण्याचा निर्णय घेतला, ज्यामुळे या चळवळीला जोर आला.
महादेवीचा जैन समुदायासाठी धार्मिक व ऐतिहासिक महत्त्व:
नंदणी येथील जैन मठाचे धार्मिक महत्त्व सुमारे १३०० वर्षे जुने आहे. या मठाशी जोडलेला महादेवी नामक हत्ती केवळ एक प्राणी नसून, तो शांतता, सामर्थ्य आणि प्रतिष्ठेचा प्रतीक मानला जात होता. जैन समुदायात महादेवीचे विशेष स्थान आहे आणि ती पवित्र मानली जाते.
महादेवीला नंदणीमध्ये कायम ठेवण्याच्या प्रयत्नांबाबत:
ग्रामस्थांनी व जैन समुदायाने महादेवी स्थानांतराच्या विरोधात अनेक प्रयत्न केले. सुप्रीम कोर्टात याचिका सुद्धा दाखल करण्यात आली. शांततामय मिरवणुका आयोजित केल्या गेल्या आणि संपूर्ण गावात बंदसुद्धा करण्यात आला, ज्याद्वारे त्यांनी आपली भूमिका ठामपणे व्यक्त केली.
राजकीय परिणाम:
कोल्हापूर जिल्ह्यातील आर्थिकदृष्ट्या मजबूत आणि प्रभावी जैन समुदाय हा महादेवी प्रकरणाद्वारे स्थानिक निवडणुका व राजकीय हालचालींवर परिणाम करू शकतो. या विषयावर अनेक जातींचे राजकीय नेते लक्ष दिले असून, ते जैन समुदायाच्या पाठिंब्यासाठी या मुद्याचा वापर करत आहेत.
‘सुंदर हत्ती’ प्रकरणाशी तुलना:
११ वर्षांपूर्वीच्या ‘सुंदर’ नावाच्या हत्तीच्या प्रकरणाचा उल्लेख केला आहे. सुंदर हत्ती कोल्हापूर येथील ज्योतिबा मंदीराला दिला गेला होता, पण पशु क्रूरतेच्या तक्रारींमुळे नंतर त्याचे स्थलांतर झाले. त्या प्रकरणाचा राजकीय संदर्भ विशेषतः आमदार विनय कोरे यांच्या राजकारणाशी जोडला जातो.
निष्कर्ष:
महादेवी हत्तीचा मुद्दा सध्या कोल्हापूरमधील एक महत्त्वाचा विषय बनला असून, यासंबंधी राजकीय परिणामही भाकीत केले जात आहेत. ग्रामस्थांच्या भावना तसेच धार्मिक श्रद्धा याचा या प्रकरणावर मोठा प्रभाव असून, आगामी काळात याचा अधिक चांगला फेरफटका असेल.