गुरुवार, २४ जुलै २०२५ रोजी महाराष्ट्रातील काही भागांमध्ये जोरदार पाऊस झाला. विशेषतः विदर्भ, कोकण आणि घाटमाथा परिसरात मुसळधार पावसामुळे धरणांतील पाण्याच्या पातळीमध्ये लक्षणीय वाढ दिसून आली. मागील २४ तासांत विदर्भात सर्वाधिक पाउस झाल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. यामुळे या भागात पाण्याचा ताज्या प्रमाणात साठा वाढला आहे, जे कृषी आणि जलस्रोतांना लाभदायक ठरणार आहे.
शुक्रवारी सकाळपासून जवळपास संपूर्ण महाराष्ट्रभर ढगाळ वातावरण आहे आणि मान्सून पुन्हा एकदा सक्रीय झाला असल्याचे हवामान विभागाने स्पष्ट केले आहे. या सक्रीय मान्सूनमुळे पुढील तीन ते चार दिवस अत्यंत मुसळधार पावसाची शक्यता आहे, ज्यामुळे राज्यातील नदी-धरणे आणि जलसंपत्ती भरून काढण्याची संधी प्राप्त होणार आहे.
मान्सूनमध्ये सक्रियतेचे कारण
मान्सूनच्या पुनः सक्रियतेमागे दोन महत्वाचे हवामानीय घटक आहेत:
- चक्राकार वारे: समुद्रावर तयार झालेल्या वाऱ्यांमध्ये काही प्रमाणात चक्राकार स्थिती निर्माण झाली आहे, ज्यामुळे पावसाळी ढगांची हालचाल सक्रिय होते.
- बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचा पट्टा: बंगालच्या उपसागरात तयार झालेला कमी दाबाचा पट्टा सध्या पावसाला चालना देणारा मुख्य घटक आहे. या दाबात विविध हवामानीय घटक एकत्र येऊन महाराष्ट्रात संततधार पाऊस सुरू ठेवतात.
पावसामुळे कोणत्या जिल्ह्यांना अलर्ट?
महाराष्ट्रातील हवामान विभागाने विविध जिल्ह्यांसाठी पावसाच्या तीव्रतेनुसार अलर्ट जारी केले आहेत. विदर्भ आणि कोकण भागांना रेड अलर्ट देण्यात आला असून, इतर जिल्ह्यांमध्येही पावसाला सतर्क राहण्याचे सल्ले दिले आहेत.
पावसाचा आरोग्यावर आणि दैनंदिन जीवनावर प्रभाव
- शहरांमध्ये जलसाठा वाढेल: मुसळधार पावसामुळे शहरांतील जलपातळ्या भरून काढण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे पाण्याचा वापर कमी होण्याची गरज आहे.
- रस्ते आणि वाहतूक यंत्रणा यांच्यावर परिणाम: काही ठिकाणी रस्त्यांवर पाण्याची साचलेली पूरस्थिती निर्माण होऊ शकते, ज्यामुळे वाहतूक ठप्प होण्याची शक्यता आहे. नागरिकांनी पुरेल त्या ठिकाणी उपयोगी खबरदारी घेणे आवश्यक आहे.
- कृषी उत्पादनासाठी लाभदायक: विदर्भाच्या भागात मोठ्या प्रमाणावर झालेल्या पावसामुळे शेतीस मोठा फायदा होणार आहे, विशेषतः कापूस आणि धान्यांच्या पीकांसाठी.
पुढील तीन-चार दिवसांची हवामान विभागाची अंदाजपत्रक
हवामान विभागानुसार, पुढील ७२ ते ९६ तासांत मुसळधार पावसाची स्थिती सुरू राहील. या काळात कोकण आणि विदर्भ तसेच घाटमाथा परिसरात सतत पावसाच्या शक्यता आहेत. गर्दीच्या ठिकाणी पूरस्थिती निर्माण होऊ शकते, त्यामुळे नागरिकांनी सरकार आणि स्थानिक प्रशासनाकडून जारी केलेल्या सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे.
उपाययोजना आणि खबरदारी
- अलर्ट्स तपासणे: नागरिकांनी स्थानिक हवामान विभागाच्या अलर्ट्सवर सतत लक्ष ठेवावे.
- पुरानंतरच्या उपाययोजना: धरती साचलेल्या पाण्यामुळे शेतजमीन खराब होऊ नये यासाठी योग्य निचरा व्यवस्था तपासणे महत्त्वाचे आहे.
- रस्ते आणि सार्वजनिक वाहतूक सुरक्षित करणे: प्रशासनाने शहरांमध्ये पावसाळी पूरस्थिती येण्यापूर्वी उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.
- अचानक हवामान बदलासाठी सज्ज रहा: मुसळधार पावसामुळे अचानक गरजा वाढू शकतात, जसे की इलेक्ट्रिसिटी कट, वाहतुकीतील अडचणी यासाठी उपाययोजना करणे गरजेचे आहे.